CEFNDIR Y GWAITH YMCHWIL
Canser serfigol yw'r ail ganser mwyaf y mae pobl sydd â serfics o dan 45 oed yn y DU yn cael diagnosis ohono. Mae sgrinio serfigol gan ddefnyddio profion Feirws Papiloma Dynol (HPV) yn cael ei gynnig fel mater o drefn i unigolion â serfics rhwng 25 a 64 oed trwy raglenni sgrinio canser y GIG. Fodd bynnag, yn y DU, mae nifer y bobl sy’n mynd i sgrinio serfigol yn lleihau, fel bod presenoldeb yn gyson is na'r 80% sydd ei angen i ostwng canser serfigol.
Mae llawer o resymau pam nad yw pobl yn mynd i gael prawf sgrinio serfigol neu'n ei chael hi'n anodd gwneud hynny. Mae rhai yn teimlo embaras, gall fod diffyg apwyntiadau neu amser i fynd iddynt. Gellid mynd i'r afael â rhai o'r problemau hyn trwy ddarparu'r opsiwn o hunan-samplu HPV, lle mae'r unigolyn yn casglu'r sampl i'w sgrinio ei hun.
Mae gan yr opsiwn hunan-samplu hwn swm cynyddol o dystiolaeth i'w gefnogi. Mae hunan-samplu yn cael ei ddefnyddio ym maes sgrinio serfigol mewn nifer o wledydd, fel Awstralia, ac mae bellach yn cael ei argymell gan Sefydliad Canser Ewrop. Nid oes cynnig ar hyn o bryd yn y DU ar gyfer hunan-samplu ym maes sgrinio serfigol, er bod gwaith ymchwil yn y DU yn archwilio'r posibilrwydd.
Fodd bynnag, er bod hunan-samplu HPV yn debyg o ran sensitifrwydd (mae’r un mor debygol o ganfod HPV os yw yno) â samplau a gesglir gan glinigydd, mae ychydig yn llai penodol (felly mae ychydig yn fwy tebygol o roi prawf positif heb fod HPV yn bresennol). Mae gwaith ymchwil blaenorol wedi canfod bod rhai pobl yn poeni faint y gallant ymddiried mewn sampl y maent wedi'i gymryd eu hunain. Felly, nid yw’n benderfyniad syml.
Os rhoddir dewis i bobl yn y dyfodol rhwng samplau a gesglir gan glinigwr a samplau a hunan-gesglir, mae angen inni wybod beth yw'r ffordd orau o'u cefnogi i ddewis y dull sy'n gweddu orau i'w hanghenion a'u dewisiadau unigol.
Ariannwr
Ariennir gan Ymchwil Canser y DU.
NODAU’R GWAITH YMCHWIL
Os bydd hunan-samplu yn cael ei gynnwys yn y rhaglen sgrinio fel opsiwn, bydd yn bwysig i bobl ddeall y dewis hwn a chael eu cefnogi i wneud penderfyniad ynghylch pa ddull sydd orau iddynt. Ein nod yw:
Archwilio anghenion a dewisiadau pobl sy'n gymwys ar gyfer sgrinio serfigol i wneud y penderfyniad hwn trwy siarad â nhw.
Deall sut y gellid cefnogi’r penderfyniad hwn yn ymarferol, drwy ofyn i bobl sy’n ymwneud â darparu gwasanaeth sgrinio serfigol (rhanddeiliaid perthnasol).
Byddwn yn defnyddio'r wybodaeth hon i argymell sut y gellid dweud wrth bobl am opsiwn posibl o sgrinio serfigol a chael eu cefnogi i wneud y dewis cywir ar eu cyfer. Byddwn yn defnyddio canfyddiadau'r astudiaeth hon i gynnig argymhellion ar gyfer y ffordd orau o gyfathrebu a chefnogi penderfyniadau am ddewis o ran opsiynau sgrinio serfigol.
